QWERTY of AZERTY: wat is het verschil tussen de toetsenborden?
QWERTY en AZERTY zijn twee indelingen van de lettertoetsen, genoemd naar de eerste zes letters linksboven. In Nederland is QWERTY de standaard, meestal de indeling "Verenigde Staten (internationaal)". AZERTY wordt gebruikt in Frankrijk en België. De grootste verschillen: A en Q, Z en W zijn omgewisseld en de M staat naast de L.
Waar komen QWERTY en AZERTY vandaan?
De QWERTY-indeling stamt uit de jaren zeventig van de negentiende eeuw, van de typemachines van Christopher Latham Sholes. Letters die vaak na elkaar komen, kwamen zo verder uit elkaar te liggen, waardoor de typestangen minder vaak vastliepen. Die indeling verspreidde zich met de typemachines over de wereld.
In Franstalige landen werd de indeling aangepast aan de eigen taal. Zo ontstond AZERTY. Duitstalige landen kozen voor QWERTZ, waarbij de Y en de Z zijn omgewisseld omdat de Z in het Duits veel vaker voorkomt. De computer heeft deze gewoontes van de typemachine overgenomen.
AZERTY vs QWERTY: de verschillen
- A en Q zijn omgewisseld: op AZERTY staat de A linksboven.
- Z en W zijn omgewisseld.
- De M staat op AZERTY rechts naast de L, op de plek van de puntkomma.
- Op een Frans AZERTY-toetsenbord typ je cijfers met Shift; zonder Shift krijg je tekens als &, é en (.
- AZERTY heeft aparte toetsen voor letters met accenten zoals é, è en à.
Het Belgische en het Franse AZERTY lijken op elkaar, maar enkele leestekens staan anders. Ook op QWERTY bestaan varianten: het Britse toetsenbord heeft bijvoorbeeld een grotere Enter-toets en het pondteken boven de 3.
Welke indeling gebruik je in Nederland?
Vrijwel alle laptops en toetsenborden in Nederland zijn QWERTY met de Amerikaanse indeling. In Windows kies je daarbij meestal "Verenigde Staten (internationaal)" of "US International". Daarmee maak je makkelijk letters met accenten: typ eerst een aanhalingsteken en daarna een e, en je krijgt ë. Het euroteken maak je met de rechter Alt-toets plus 5. Daarover lees je meer in euroteken typen.
Er bestaat ook een officieel "Nederlands" toetsenbord, maar dat wordt zelden gebruikt. Wie het per ongeluk aan heeft staan, merkt dat leestekens op vreemde plekken zitten.
Indeling wisselen in Windows en op de Mac
Windows 11: ga naar Instellingen > Tijd en taal > Taal en regio, klik bij je taal op de drie puntjes > Taalopties en voeg bij Toetsenborden de gewenste indeling toe. Met Windows-toets + spatiebalk wissel je daarna tussen de indelingen.
macOS: open Systeeminstellingen > Toetsenbord > Invoerbronnen en voeg een indeling toe. Via het menu rechtsboven in de menubalk kies je welke actief is.
Typt je toetsenbord ineens een A als je Q indrukt, dan is de indeling waarschijnlijk per ongeluk gewisseld met een sneltoets zoals Alt + Shift. Verwijder de indeling die je niet gebruikt, dan kan het niet nog eens gebeuren.
Typen met accenten op QWERTY
Een veelgehoorde reden om AZERTY te willen, is het typen van letters zoals é en è. Op QWERTY met de internationale indeling gaat dat ook snel. Typ een apostrof en dan een e voor é, een accent grave (de toets links van de 1) en dan een e voor è, en een aanhalingsteken en dan een e voor ë. Een nadeel van deze indeling: wil je gewoon een aanhalingsteken typen, dan moet je daarna een spatie geven.
Op de Mac houd je een lettertoets ingedrukt; er verschijnt dan een menuutje met varianten met accent. Gebruik je vaak Franse teksten, dan kun je ook beide indelingen naast elkaar installeren en met een sneltoets wisselen.
Een laptop of toetsenbord kopen: let op de indeling
Laptops uit België of Frankrijk hebben vaak een AZERTY-toetsenbord, en dat geldt soms ook voor tweedehands aanbod. Je kunt in Windows wel QWERTY instellen, maar dan kloppen de opdrukken op de toetsen niet meer. Voor blind typen is dat geen probleem, voor de meeste mensen wel. Kijk daarom bij een tweedehands laptop altijd naar een foto van het toetsenbord.
Wil je een los toetsenbord voor je laptop of pc, bekijk dan de toetsenborden en muizen. Is er bij je laptop een toets kapot of reageren toetsen niet meer, dan kan het toetsenbord in de werkplaats vaak worden vervangen.
QWERTY, AZERTY en QWERTZ vergeleken
| Indeling | Eerste letters | Waar gebruikt | Opvallend |
|---|---|---|---|
| QWERTY | Q W E R T Y | Nederland, VS, VK, veel andere landen | Cijfers zonder Shift |
| AZERTY | A Z E R T Y | Frankrijk, België | A/Q en Z/W omgewisseld, M naast L |
| QWERTZ | Q W E R T Z | Duitsland, Oostenrijk, Zwitserland | Y en Z omgewisseld, toetsen voor ä ö ü |
Veelgestelde vragen
Is QWERTY of AZERTY beter?
Geen van beide is objectief beter. Kies de indeling die in jouw land gangbaar is en waar je aan gewend bent; in Nederland is dat QWERTY.
Wat is het verschil tussen AZERTY, QWERTY en QWERTZ?
AZERTY is de Franse en Belgische indeling, QWERTZ de Duitse en QWERTY de Engelse die ook in Nederland wordt gebruikt. Het verschil zit vooral in de plaats van A, Q, Z, W, Y en M.
Hoe zet ik mijn toetsenbord van AZERTY naar QWERTY?
In Windows voeg je via Instellingen > Tijd en taal de indeling "Verenigde Staten (internationaal)" toe en wissel je met Windows-toets + spatie. Verwijder daarna de AZERTY-indeling.
Welk toetsenbord gebruikt België?
In België is het Belgische AZERTY de standaard, ook in Vlaanderen.